BÖBREK TAŞLARINDA BESLENME VE TEDAVİ YÖNTEMLERİ

BÖBREK TAŞLARINDA BESLENME VE TEDAVİ YÖNTEMLERİ

Ülkemizde en yaygın sağlık problemlerinin başında gelen böbrek taşları, idrardaki kristallerin birikmesi sonucu oluşur. Beslenme alışkanlıkları , sıcak iklim , az sıvı alımı, genetik faktörler, hormonal nedenler ve bazı ilaçlar taş oluşumuna zemin hazırlarlar.

Çoğunluka kendini şiddetli yan ağrısı  ve idrardan kan gelmesi ile belli edse de, bazı olgularda uzun süre sessiz kalarak böbrek harabiyetine hatta böbreğin kaybedilmesine kadar giden sonuçlara  neden olabilmektedir.

4-5 mm lik taşların kendiliğinden düşme şansı % 50 iken , 6 mm de büyük taşların kendiliğinden düşme şansı % 5 den azdır.

Ailesinde taş öyküsü olan ya da daha önce taş düşürmüş olan hastaların en az yılda bir kez kontrolden geçmeleri önerilmektedir. Uygun tıbbi tedavi ve taş hastalığının nüksünü azaltmaya yönelik yaşam tarzlarını yönlendiren ayrıntılı  bir metobolik değerlendirme önemlidir. Böyle bir izlem ve tıbbi girişim olmaksızın 5 yıl içerisinde tekrar etmesi % 50 lerdedir.

En sık görülen böbrek taşları kalsiyum taşlarıdır, kalsiyum taşları sıklıkla okzalat veya fosfat ile kombinasyon halinde bulunur. Daha az sıklıkla enfeksiyon taşları (magnezyum amonyum fosfat taşları ) ve daha az oranlarda da ürik asit ve sistin taşları görülür.

Kendiliğinden ya da ilaçlar yardımıyla taşın düşürülmesi , vücut dışından şok dalgalarıyla taşın kırılması (eswl ) , endoskopik taş ameliyatları (urs) ve (fleksbl urs), kapalı böbrek taşı ameliyatı (pcnl ) ve klasik açık ameliyatlar ile taşın alınması tedavi yöntemleridir.

Taş tedavisinde kullanılan bitkiler ve etki şekilleri ; antilitik etkili; böbrekte taş oluşumunu önleyen veya taşın çözülüp atılmasında etkili olanlar, koyun pıtrağı (eupatarium cannabinum), ayrıkotu, karahindiba (taraxeun offıcınale ), at kestanesi (aesculuc hippocastanum ), kökboyası (rubiatinctorum), yapışkanotu (parietaria offıcınalis ), ve fındıkotu antienflamatuar-antiodem etki ; mısır püskülü , kereviz tohumu, yoğurtotu (galliım aparine), ayrık otu , koyun pıtrağı, ardıç, çoban çantası (capsella), golden rod antispazmolitik etki (spazm çözücü); sarı yoğurtotu (gallium verum), maydonoz, civan perçemi, kasık otu demulcent etki (yumuşatıcı ); mısır püskülü , ayrıkotu , hatmi yaprağı, fındıkotu, sinir out, yapışkanotu, keten tohumu antiseptik etki; uva ursi, ayrıkotu, ardiç , golden rot, sandal ağacı, saw  palmetto, ısırgan , kabak çekirdeği, yakıotudur.

ESWL (Vücut dışından şok dalgalarıyla taşın kırılması ); Bir odaktan çıkan şok dalgaları taşın üzerine odaklanarak taş kırılır ve kırılan taş parçaları idrar yoluyla vücuttan atılır.Tedavi gerektiren taşların % 85 'i bu yöntemle tedavi edilebilir. 2 cm den büyük böbrek taşlarında, ya da alt idrar yoluna (ureterler) düşmüş taşlarda başarı oranı düşüktür.

URS (ureterorenoskopik taş tedavisi ); eswl yöntemi ile kırılamayan ya da üreterde (idrar borucuğu)  takılıp kalarak böbrek fonksiyonlarını bozan taşlarda , genel anestezi altında idrar yolundan özel bir endoskopik ince aletler ile girilerek taş üreterde görülür ve  pnomotik (hava basıncı) ya da laser sistemleri ile kırılır ve kırılan parçalar toplanarak işlem sonlandırılır. Özellikle orta ve alt üreter taşlarında % 90-0 başarı sağlar ,hasta erken taburcu olur ve erken işbaşı yapar.

FLEKSIBL URS ; böbrek taşları tedavisinde en son teknolojİlerden biri olan bu yöntem ile böbrekteki taşlar tamamen endoskopik olarak temizlenebilmektedir.Bu yöntemde endoskopik olarak böbreğe ulaşıldıktan sonra kamera ile taşlar görülüp lazer yardımı ile kırılmaktadır. Çok yüksek bir başarı oranına sahip olan bu tekniğin bir diğer avantajıda hastanede yatış süresinin kısa olmasıdır.(ortalama 2 gün)  2-3 cm den büyük olan tek ya da çoklu böbrek taşları bu yöntemle  başarılı bir şekilde tedavi edilebilmektedir.

PCNL (Perkutan nefrolitotripsi- kapalı böbrek taşı ameliyatı ) ; Özellikle 3 cm den büyük böbrek taşlarında ya da eswl ile başarı sağlanamayan böbrek taşlarında , genel anestezi altında sırt bölgesinden, böbrek hizasına yaklaşık 1 cm lik kesi yapılarak skopi kontrolü altında böbreğe endoskopik bir alet yardımıyla girilir ve taşlar kırılarak toplanır. Hastalar genellikle 2-3 günde taburcu edilir, açık ameliyata göre çok daha hızlı bir iyileşme sağlanır . Bu yöntemle tüm böbreği kaplayan (koraliform) taşlar da bile yüksek başarı elde edilebilmektedir.

Taşın tekrar etmesinin önlenmesi ; üriner sistemde bulunan taşların hem düşürülmesini sağlamak, hem de yeniden oluşumunu önlemek tedavide büyük önem taşımaktadır. Hastanın yaşam tarzında yapması gerekenler ; günde en az 2-3 litre su içilmesi, düzenli egzersiz yapılması , kola, gazoz gibi asitli içeçekleri mümkünse tüketmemek, çay , kahve  tüketimini azaltmakönemlidir. Greyfurt suyu ve elma suyu taş hastalığı riskini arttırabilir. Öte yandan saf limon suyu koruyucudur. Süt ve süt ürünlerinin hiç tüketılmemesi taş oluşum riskini arttırır, kalsiyumdan yoksun diyetler uygulanmamalıdır. Süt,  yoğurt , peynir gibi besinler makul ölçülerde tüketilmelidir.

Bol lifli besinleri tercih edilmelidir. Yüksek oksalat içeren pancar, soya, kara çay , çikolata , kakao , kuru incir, karabiber, fındık, maydanoz, haşhaştohumu, ıspanak, çilek, böğürtlen gibi besinleri aşırı tüketmemek, bira ve diğer alkollü içeçekler, ançuez, sardalya , sakatat , kuru bakliyat , mantar, ıspanak, kuşkonmaz, karnıbahar ve et tüketiminin kısıtlamak, tuz kullanımını azaltmak önemlidir.

Taş tekrarlarının fazla olduğu ve ailesl hikayesi olan hastalarda metabolik araştırma ve taş analizi de önemlidir.

Tüm hastaların yıllık kontrolleri üriner usg ve tam idrar tetkikleri ile sağlanmalıdır.

 

    OP.DR.TANJU CENGİZ

    UROLOG

    ÖZEL GÖZTEPE HASTANESİ 

E-Randevu Biz Sizi Arayalım Doktorlara Sorun
E-Randevu Biz Sizi Arayalım Doktorlara Sorun